28/11/10

Το «αγνό» χθες, το «άστατο» σήμερα

Το «αγνό» χθες, το «άστατο» σήμερα
Οι διαφορετικές εποχές της γκέι αυτοπραγμάτωσης μέσα από το «Pride» του Αλέξι Κέι Κάμπελ

Του Δημητρη Ρηγοπουλου
εφημερίδα Καθημερινή



Το θέατρο με γκέι θεματολογία είναι μια πολύ παλιά υπόθεση. Απλώς συμβαίνει φέτος στην Αθήνα να ανεβαίνουν έξι τουλάχιστον έργα με πρωταγωνιστές γκέι χαρακτήρες ή ζευγάρια, γεγονός που για μας τους δημοσιογράφους συνιστά «τάση» κι επομένως ευκαιρία να κάνουμε «θέμα».

Πριν από λίγες ημέρες, μια ήσυχη Δευτέρα βρέθηκα στο θέατρο της «Αθηναΐδας», στον Βοτανικό. Eκεί, τις πρώτες δύο ημέρες της εβδομάδας ανεβαίνει μια κλασική γκέι παράσταση, το «Pride» του Αλέξι Κέι Κάμπελ.

Βασικοί κίνδυνοι

Είτε πρόκειται για θέατρο, είτε για σινεμά, είτε για τηλεόραση, δύο είναι οι βασικοί κίνδυνοι που αντιμετωπίζει κάθε καλλιτεχνική απόπειρα να προσεγγίσει την γκέι πραγματικότητα. Η εκτροπή προς την καρικατούρα (εδώ ελλοχεύει ο πειρασμός να «διασκεδάσουμε» με το στερεότυπο της υστερικής «αδελφής» κ.λπ.) και, δεύτερον, η συμφορά της πολιτικής ορθότητας. Τον πρώτο (κίνδυνο) τον έχουμε φάει με το κουτάλι στην Ελλάδα (και όχι μόνο). Κυρίως μέσα από την τηλεόραση και τον κατακλυσμό «γκέι αισθητικής», υποτίθεται, όπως δηλαδή εκλαμβάνεται η αμετροεπής χρήση καλιαρντών και τα φωνητικά κρεσέντο πολλών (αφόρητων) ντεσιμπέλ. Ο δεύτερος είναι ακόμα αρκετά μακριά, όσο στη χώρα μας ο γκέι εξακολουθεί να είναι μια μυστηριώδης φιγούρα, που στην καλύτερη περίπτωση τον αφήνουμε να κάνει τη ζωή του με την ελπίδα να μην «προκαλεί» (κλασική ελληνική θεωρία ανεκτικότητας: «Θα σας πείραζε αν ο καλύτερός σας φίλος ήταν γκέι;», «όχι, δεν θα υπήρχε κανένα πρόβλημα, οι ομοφυλόφιλοι είναι άνθρωποι σαν κι εμάς, αρκεί βέβαια να μην “προκαλούν”»).

Ως «προκλητικότητα» προσδιορίζεται συνήθως η δημόσια έκφραση συναισθημάτων μέσα από χειρονομίες και εκδηλώσεις ανθρώπινης τρυφερότητας. Ετσι η αγγλοσαξονική μανία με την πολιτική ορθότητα (στο εντελώς άλλο άκρο: απαγορεύεται να λες «αδελφή» ή να γελάσεις με έναν ομοφυλόφιλο όπως ακριβώς θα μπορούσες να γελάσεις με έναν ετεροφυλόφιλο) δεν είναι ακόμα για μας τους «υπανάπτυκτους», μόνο μέλη της αθηναϊκής ελίτ σπεύδουν να καταδικάσουν κάθε υποψία ρατσισμού. Και σε ένα μάλλον οπισθοδρομικό περιβάλλον (για χώρα–μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης εδώ και 30 χρόνια) είναι εξαιρετικά χρήσιμοι. Επιστροφή στο θέατρο. Στο «Pride» παρακολουθούμε δύο ιστορίες να εξελίσσονται σε διαφορετικούς χρόνους. Η μία το 1958 και η δεύτερη πενήντα χρόνια αργότερα, το 2008. Και στις δύο ιστορίες, τους ρόλους υποδύονται οι ίδιοι ηθοποιοί με τα ίδια ονόματα. Γρήγορα συνειδητοποιούμε πως πρόκειται για άλλους ανθρώπους. Αλλες εποχές, άλλοι χαρακτήρες, άλλες ανάγκες. Λογικό.

Η ιστορία του 1958 είναι εκ των πραγμάτων πιο ελκυστική δραματουργικά. Αιώνες πριν από την γκέι απελευθέρωση, η γέννηση του έρωτα ανάμεσα σε δύο φοβισμένους άντρες έχει μια παλαιομοδίτικη σαγήνη που μπορεί να σε παρασύρει. Βοηθούν και οι εξαιρετικές ερμηνείες των τριών ηθοποιών. Η μεταφορά μιας αντεστραμμένης ιστορίας στο σήμερα (δύο εραστές χωρίζουν επειδή ο ένας δυσκολεύεται να παραμείνει μονογαμικός) δονείται από ρεαλισμό.

«Βαρύς» ρεαλισμός

Και συνειδητοποιώ ότι τόσο ρεαλισμό δεν τον αντέχω. Ο εραστής με την «ανάρμοστη» συμπεριφορά είναι στα όρια της κατάθλιψης επειδή τον εγκατέλειψε ο φίλος του. Αλλά δεν υποφέρει από «κανονική» κατάθλιψη, αλλά από την κατάθλιψη ενός ακόμα μελοδραματικού ομοφυλόφιλου, ο οποίος βρίσκει καταφύγιο στην αποδοχή και τη βοήθεια της αγαπημένης του φιλενάδας. Εδώ τα στερεότυπα και η αλήθεια παίζουν κρυφτό, προσωπικά ανυπομονούσα να επιστρέψουμε στους αργόσυρτους ρυθμούς της ιστορίας του 1958, που όλα κυλούσαν σαν καλοφτιαγμένο ρομάντζο του Χόλιγουντ (αυτό συνιστά έπαινο και μόνον). Φυσικά, υπάρχει ένας κοινός παρονομαστής και στις δύο ιστορίες, που μας πάει πολύ πέρα από τον σεξουαλικό προσανατολισμό. Ο έρωτας, η ανάγκη για αποδοχή, το βάθεμα της αγάπης, τα παιχνίδια εξουσίας. Τώρα σκέφτομαι κάτι που αισθάνομαι όλο πιο πολύ τελευταία και είναι δύσκολο να ειπωθεί με λόγια. Το «σήμερα» της παράστασης με ενόχλησε, γιατί το βλέπω σαν κομμάτι ενός κόσμου που νιώθω ότι αφήνουμε πίσω. Οι ωδίνες του καινούργιου μάς συγκλονίζουν (η οικονομία και οι αγορές είναι μόνο η μία όψη), αλλά για έναν απροσδιόριστο λόγο το 1958 μού φαίνεται πολύ πιο κοντά από το 2008.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Παρουσιάστηκε σφάλμα σε αυτό το gadget